مفاهیم وتعاریف (امنیت - تهدید )

در نظر داریم مفاهیم مورد استفاده در کتب آمادگی دفاعی را در طول سال تحصیلی 91-92 به نظر همکاران برسانیم امیدواریم مورد استفاده قرار بگیرد:

امنیت ملی:دربارة تعریف این مفهوم اختلافنظر وجود دارد. رابرت ماندل* امنیت ملی را اینگونه تعریف میکند: «امنیت ملی شامل تعقیب روانی و مادی ایمنی است و اصولاً جزو مسئولیت حکومتهای ملی است تا از تهدیدات مستقیم ناشی از خارج نسبت به بقای رژیمها، نظام شهروندی و شیوة زندگی شهروندان خود ممانعت به عمل آورند» (ماندل، 1379، صص52-51). والتر لیپمن* محقق آمریکایی نخستین کسی بود که مفهوم امنیت ملی را بهروشنی تعریف کرد: «یک ملت وقتی دارای امنیت است که در صورت اجتناب از جنگ بتواند ارزشهای اساسی خود را حفظ کند و در صورت اقدام به جنگ بتواند آن را پیش ببرد» (روشندل، 1374، ص11). سازمان ملل نیز، امنیت را چنین تعریف میکند: «اینکه کشورها هیچگونه احساس خطر حملة خارجی، فشار سیاسی یا اقتصادی نکنند و بتوانند آزادانه گسترش و توسعة خویش را تعقیب نمایند» (به نقل از بصیری، 1380، ص112). بر مبنای این تعاریف، نکتة قابل توجه این است که تقریباً تمام کشورها در سیاست داخلی و خارجی خود، ویژگیهای مشترکی را برای امنیت قائل هستند که شامل نسبی بودن، ذهنی بودن، تجزیهناپذیر بودن، پیچیدگی و حساس بودن مفهوم امنیت میشود.

تهدید: این مفهوم یکی از مهمترین مفاهیم در حوزة مطالعات امنیتی است تا جایی که بسیاری از نظریهپردازان این حوزه، امنیت را با تهدید معنا کردهاند. اگر تهدید در فضای امنیتی تعریف شود، بیش از هرچیزی با تلقی بازیگر از امنیت مرتبط میگردد. در این چشمانداز شاید تلقی عمومی و گستردة ریچارد المان* معنادار باشد؛ آنجاکه از «تهدید» بهمثابه یک «پدیدة امنیتی» چنین تعبیر میکند:

«تهدیدات امنیت ملی اقدام یا سلسله رویدادهایی است که به شکل مؤثر و در دورة زمانی نسبتاً کوتاهی خطر افت کیفیت زندگی برای ساکنان یک کشور را پیش آورد و نیز با خطر جدی کاهش طیف خطمشیهایی که حکومت یک کشور یا واحدهای غیرحکومتی خصوصی موجود در یک کشور (اشخاص، گروهها و شرکتها) میتوانند میان آنها دست به انتخاب زنند، همراه باشد» (افتخاری، 1385، ص27).